Chỉ số CPI là gì?

Chỉ số giá tiêu dùng (tiếng Anh: Consumer Price Index, viết tắt: CPI) là một chỉ số cơ bản đo lường giá cả hàng hoá dịch vụ và cho biết liệu nền kinh tế có bị lạm phát hoặc giảm phát hay không.

1. Chỉ số CPI là gì?

Chỉ số CPI là gì : là viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Consumer Price Index, có nghĩa là chỉ số giá tiêu dùng. Đây là chỉ số dùng để đo lường mức giá trung bình của giỏ hàng hóa và dịch vụ mà một người tiêu dùng mua.

cpi là gì
cpi là gì

Hiểu một cách khác, chỉ số giá tiêu dùng là chỉ số phản ánh về mức thay đổi tương đối về giá của hàng tiêu dùng theo thời gian và được tính bằng phần trăm (%). Chỉ số CPI chính là chỉ tiêu được sử dụng phổ biến nhất để đo lường mức giá và sự thay đổi của mức giá, thường gọi là là lạm phát.

Chỉ số CPI là chỉ số giá tiêu dùng

Ví dụ: Mức giá của các giỏ hàng và dịch vụ gồm: gạo, thịt, cá, hàng may mặc, xăng dầu, vật liệu xây dựng, điện, nước… cpi sẽ đo lường mức giá trung bình của các mặt hàng tiêu dùng này mà người tiêu dùng chi trả trong một khoảng thời gian xác định.

Trong nền kinh tế vĩ mô, chỉ số cpi sẽ đo lường chi phí trong các lĩnh vực sau đây:

  • Thực phẩm và đồ uống
  • Nhà ở
  • Quần áo
  • Phương tiện vận chuyển
  • Giáo dục và truyền thông
  • Giải trí
  • Dịch vụ y tế
  • Hàng hóa và dịch vụ khác

2. Phương pháp tính chỉ số CPI

Tính toán chỉ số giá tiêu dùng cpi sẽ được thực hiện thông qua các bước sau đây:

Bước 1: Cố định giỏ hàng hóa

Theo đó thông qua việc điều tra, các nhà nghiên cứu sẽ xác định những mặt hàng và dịch vụ tiêu biểu mà một người tiêu dùng điển hình sẽ mua.

Bước 2: Xác định giá cả

Bước này sẽ thực hiện việc thống kê giá cả của các mặt hàng, dịch vụ trong giỏ hàng hóa cố định tại mỗi thời điểm.

Bước 3: Tính toán chi phí để mua giỏ hàng hóa, dịch vụ

Việc tính toán này được thực hiện bằng cách lấy giá cả nhân với số lượng mỗi mặt hàng, dịch vụ rồi cộng kết quả lại.

Bước 4: Tính chỉ số giá tiêu dùng CPI

Công thức tính được áp dụng như sau:

CPIt = (Chi phí để mua giỏ hàng hóa thời kỳ t / Chi phí để mua giỏ hàng hóa kỳ cơ sở) x 100

Lưu ý: Thời kỳ gốc sẽ được thay đổi trong vòng từ 5 – 7 năm (tùy vào từng nước cụ thể).

Bước 5: Tính chỉ số lạm phát

Nếu muốn tính Chỉ số lạm phát cpi của một thời kỳ, chúng ta áp dụng công thức:

Chỉ số lạm phát trong thời kỳ T = 100% x (CPI thời kỳ T – CPI thời kỳ T-1) / CPI thời kỳ T-1

Ví dụ: Một giỏ hàng hóa gồm trứng vịt lộn và  trứng gà.

Chọn năm 2019 làm năm cơ sở. Mức giá của giỏ hàng hóa như sau:

  • Trứng gà : 1000 VNĐ/quả
  • Trứng vịt lộn: 2000 VNĐ/quả

Hiện tại là năm 2021, giá bán giỏ hàng này như sau:

  • Trứng gà: 1500 VNĐ/quả
  • Trứng vịt lộn: 3000 VNĐ/quả

Nếu bạn mua 100 quả trứng vịt lộn và 50 quả trứng gà thì chỉ số CPI của giỏ hàng hóa này sẽ được tính như sau: CPI = [(50 x 1500 + 100 x 3000) / (50 x 1000 + 100 x 2000)] x 100 = 150

3. Các vấn đề đặt ra khi tính chỉ số CPI

Khi tính toán chỉ số giá tiêu dùng chỉ số CPI vì phương pháp tính toán là cố định giỏ hàng hóa cho nên chúng ta sẽ gặp phải 3 vấn đề sau đây:

  • Chỉ số CPI có khả năng sẽ phản ánh cao hơn thực tế: Khi một mặt hàng hay dịch vụ được chọn trong giỏ hàng hóa cố định tăng nhanh hơn các mặt hàng khác, người tiêu dùng sẽ có xu hướng ít tiêu dùng sản phẩm đó hơn và chuyển sang sử dụng một mặt hàng khác có giá hợp lý hơn. Chính yếu tố này sẽ làm cho chỉ số CPI đã được đánh giá cao hơn thực tế mức giá.
  • Chỉ số CPI không thể hiện được sự xuất hiện của những mặt hàng mới trên thị trường: Chỉ số CPI chỉ sử dụng giỏ hàng hoá cố định, trong khi nếu đang có mặt hàng hóa mới xuất hiện thì một đơn vị về tiền tệ có thể mua được các loại sản phẩm đa dạng hơn. Lúc này chỉ số CPI không phản ánh được về sự gia tăng sức mua hàng này của đồng tiền vì thế nó sẽ đánh giá về mức giá thành cao hơn thực tế.
  • Chỉ số CPI cũng không thể hiện được sự thay đổi trong chất lượng hàng hóa: Theo đó, nếu chất lượng của hàng hóa tăng, chất lượng cũng tăng tương ứng hoặc tăng hơn thì trên thực tế mức giá không tăng. Chất lượng hàng hoá dịch vụ đều có xu hướng được nâng cao nên CPI cũng đã phóng đại mức giá.

4. Ý nghĩa của chỉ số CPI trong nền kinh tế

Trong nền kinh tế, chỉ số CPI có ý nghĩa quan trọng, thể hiện rõ qua các ý sau:

  • CPI là một chỉ tiêu tương đối, phản ánh xu thế và mức độ biến động của giá bán lẻ hàng hóa tiêu dùng và dịch vụ dùng trong sinh hoạt của dân cư và các hộ gia đình. Đấy là lý do CPI được sử dụng để theo dõi sự thay đổi của chi phí sinh hoạt theo thời gian. Khi chỉ số CPI tăng thì việc mức giá trung bình tăng và ngược lại.
  • Sự biến động của chỉ số CPI có thể gây ra lạm phát hoặc giảm phát, từ đó làm suy sụp cả một nền kinh tế. Một khi nền kinh tế rơi vào tình trạng giá cả tăng tới mức không thể kiểm soát thì lạm phát sẽ trở thành siêu lạm phát.
  • Chỉ số CPI có vai trò cơ bản và quan trọng nhất chính là thước đo của lạm phát. Bởi vậy mà CPI được sử dụng phổ biến nhất với vai trò này.
  • CPI cung cấp những thông tin về sự thay đổi giá cả trong nền kinh tế quốc gia đối với chính phủ và cũng cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, lao động và các nhà đầu tư về những sự thay đổi giá cả. Từ đó các đối tượng này có những hoạch định cụ thể cũng như các quyết định kinh tế phù hợp.
  • CPI góp phần vào sự điều chỉnh các thành phần trong nền kinh tế đất nước. Thông qua các nghiên cứu về chỉ số giá tiêu dùng, chính phủ một quốc gia sẽ có các chính sách điều chỉ giá cả, từ đó phòng tránh lạm phát xảy ra.
  • CPI là công cụ để điều chỉnh giá trị đồng đô la Mỹ. Đô la Mỹ là đồng tiền được lưu thông tại nhiều nước trên thế giới. Giá trị của đồng đô la tăng hay giảm sẽ quyết định trực tiếp đến giá trị và sản phẩm của rất nhiều quốc gia đặc biệt là các sản phẩm xuất nhập khẩu. Việc tăng, giảm giá trị của đồng đô la sẽ được ổn định nhờ chỉ số CPI của các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là tại Hoa Kỳ. Theo đó, khi giá đô la tăng, sức mua của đồng đô la sẽ giảm gì giá trị sản phẩm đã tăng lên so với lúc cơ sở.
  • Chỉ số CPI giúp điều chỉnh chi phí sinh hoạt và an sinh xã hội. Theo đó, chỉ số giá tiêu dùng sẽ được sử dụng để điều chỉnh mức lương bằng việc nghiên cứu về chi phí sinh hoạt mà người lao động bỏ ra. Thậm chí các nguồn lợi được hưởng từ an sinh xã hội cũng sẽ được xem xét qua chỉ số CPI nhằm mục đích ngăn chặn tự do lạm phát trong thuế xuất.

cpi 2021

Chỉ số CPI có ý nghĩa quan trọng trong nền kinh tế

Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng CPI vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như sau:

  • Chỉ số CPI không áp dụng cho tất cả các nhóm dân cư. Theo đó, chỉ số giá tiêu dùng chung của một nước không thể phản ánh chi tiết chỉ số giá tiêu dùng của thành thị so với nông thôn.
  • Chỉ số CPI không đưa ra được những ước tính chính thức cho một số bộ phận nhỏ trong dân cư
  • Chỉ số CPI không đo lường được các khía cạnh ảnh hưởng đến mức sống dù nó đo lường cho chi phí sinh hoạt có điều kiện
  • Chỉ số CPI không xác định các yếu tố về xã hội và môi trường.
  • Chỉ số CPI giữa hai khu vực chênh lệch nhau không phải lúc nào cũng phản ánh giá cả của sản phẩm giữa hai khu vực đó. Tức là một khu vực có chỉ số giá tiêu dùng cao không có nghĩa là giá thành sản phẩm ở đó cao hơn các khu vực khác.

5. Mối quan hệ giữa chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát

Như đã nói ở trên, chỉ số CPI được xem là một công cụ dùng để đo tỷ lệ lạm phát của mỗi quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định. Cho nên hai yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Theo đó:

  • Sự biến động của chỉ số CPI sẽ giúp doanh nghiệp xác định được tỷ lệ của sự lạm phát là tăng hay giảm. Lạm phát có tăng hay giảm cũng đều có những tác động tiêu cực đến nền kinh tế của mỗi quốc gia.
  • Khi giá cả tăng không thể kiểm soát được thì lạm phát sẽ trở thành siêu lạm phát khiến đồng tiền mất giá, nền kinh tế bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

6. Tác động của chỉ số CPI

Chỉ số CPI tăng hay giảm đều có những tác động đối với nền kinh tế của một quốc gia. Cụ thể:

  • Khi chỉ số CPI tăng: Nếu chỉ số giá tiêu dùng CPI tăng có nghĩa là giá cả của các loại mặt hàng tiêu dùng sẽ tăng. Điều này tác động mạnh mẽ đến đời sống sinh hoạt của người tiêu dùng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp. Giá cả tăng khiến cuộc sống của họ có thể trở nên khó khăn và vất vả hơn. Từ đó khiến chi phí chi tiêu sinh hoạt tăng lên dù tiền lương, tiền công lao động vẫn không tăng.
  • Khi chỉ số CPI giảm: Nếu chỉ số CPI giảm có nghĩa là giá cả của các hàng hóa trong giỏ hàng tiêu chuẩn sẽ giảm. Lúc này chi phí cho hoạt động tiêu dùng sẽ giảm. Nếu giả thiết mức thu nhập của người lao động không đổi trong trường hợp này chi phí sinh hoạt của những đối tượng này cũng ổn định và mức sống của họ cũng sẽ nâng cao hơn.

7. Cập nhật chỉ số giá tiêu dùng CPI ở Việt Nam mới nhất.

Việt Nam bắt đầu tính toán và sử dụng CPI vietnam để phản ánh mức độ tăng giá tiêu dùng chung từ năm 1998 (trước năm 1998 Việt Nam sử dụng chỉ số giá bán lẻ – RPI).

Từ thời điểm đó đến nay,  số lượng và quyền số của các mặt hàng trong rổ hàng hóa để tính CPI vietnam được cập nhật và mở rộng 5 năm một lần, thời điểm được chọn làm năm gốc cũng thay đổi. Việc tính toán cpi vietnam do Tổng cục Thống kê đảm nhiệm.

Năm 2020 theo số liệu mới nhất của Tổng cục Thống kê, CPI bình quân năm 2020 tăng 3,23% so với bình quân năm 2019, đạt mục tiêu đề ra là dưới 4%. cpi viet nam 2021 tháng 12/2020 tăng 0,19% so với tháng 12/2019, đây là mức thấp nhất trong giai đoạn 2016 – 2020.

cpi vietnam

Năm 2020, chỉ số giá tiêu dùng CPI của Việt Nam tăng 3,23%

Theo đánh giá, chỉ số CPI bình quân cpi 2021 của Việt Nam tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó chủ yếu là các nguyên nhân dưới đây:

Tình hình xuất khẩu gạo còn khó khăn, nhu cầu sản xuất chưa nhiều, số lượng thương lái thu mua lúa vận chuyển tỉnh ngoài giảm đã làm cho giá gạo tẻ thường tiếp tục giảm mạnh; mức giảm này đã làm cho CPI chung giảm 0,20 điểm phần trăm. Giá thịt heo, nội tạng động vật tiếp tục giảm do nguồn cung đã được đảm bảo, giá heo hơi giảm đã góp phần làm CPI chung giảm 0,19 điểm phần trăm. Giá điện và nước sinh hoạt giảm theo nhu cầu tiêu dùng là những nguyên nhân làm cho CPI tháng 10 năm 2021 giảm 0,25% so với tháng trước.

 

cpi viet nam 2021

Tuy nhiên, Giá gas tiếp tục được điều chỉnh tăng mạnh 42.000 đồng/bình 12 kg vào ngày 01/10/2021 (tăng 10,21% so với tháng trước), mức tăng khủng này đã được dự báo trước, nguyên nhân bởi giá khí đốt ở châu Âu tăng kỷ lục và chưa có dấu hiệu dừng. Đồng thời, các nước Sri Lanka, Chile, Đan Mạch, Pháp, Đức, Montenegro và Anh đã công bố Hiệp định “No New Coal Power Compact” (Nói không với điện than) đã tiếp đà cho giá LPG tiếp tục tăng mạnh, kéo theo đà tăng mạnh của giá gas trong nước. Mức tăng giá gas tháng này đã góp phần làm cpi vietnam chung tăng thêm 0,08 điểm phần trăm. Giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng vào ngày 11/10/2021, làm cho giá xăng A95 tăng 950 đồng/lít; giá xăng E5 tăng 990 đồng/lít và giá dầu diezen tăng 980 đồng/lít so với kỳ điều chỉnh 25/9/2021, làm cpi vietnam chung tăng 0,18 điểm phần trăm. Giá nhiều mặt hàng tăng do chi phí sản xuất và chi phí vân chuyển tăng cũng đã chưa làm cho CPI tháng 10/2021 giảm nhiều so với tháng trước.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 năm 2021 giảm 0,25% so với tháng trước (khu vực thành vực thành thị tăng nhẹ 0,08%, khu vực nông thôn giảm 0,55%); trong đó, chỉ số nhóm hàng hóa giảm 0,45% (nhóm hàng lương thực-thực phẩm giảm 1,56%, nhóm hàng phi lương thực-thực phẩm tăng 0,78%), chỉ số nhóm dịch vụ tăng 0,11% so với tháng trước. cpi 2021 tháng 10/2021 tăng 0,79% so với tháng 12/2020 và tăng 1,63% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 10 tháng 2021, cpi 2021 tăng 2,89% so với bình quân cùng kỳ 2020. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính trong tháng 10/2021 có 2 nhóm mặt hàng có chỉ số giá giảm và giảm mạnh đã tác động làm cpi vietnam chung trong tháng giảm, 5 nhóm mặt hàng tăng giá và 4 nhóm có chỉ số giá ổn định so với tháng trước.

Đăng ký tư vấn
1Thông tin liên lạc
2Thông tin cá nhân
3Lựa chọn khoản vay

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *