Tiền kĩ thuật số của Ngân hàng

Tiền kĩ thuật số đang trở thành xu hướng khi giao dịch trên Internet của thời đại công nghệ thông tin phát triển. Các đồng Coin này có rất nhiều loại, và đang được trao đổi, mua bán vật dụng hoặc quy sang tiền thật.

Tìm hiểu về các loại tiền kĩ thuật số 

Tiền kỹ thuật số đang là xu thế của Ngân hàng Trung ương các nước | VOV.VN

Tiền kĩ thuật số (hoặc tiền điện tử) là số dư hoặc hồ sơ được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu phân tán trên Internet, trong cơ sở dữ liệu máy tính điện tử, trong tệp kỹ thuật số hoặc trong thẻ có giá trị lưu trữ. Ví dụ về các loại tiền tệ kỹ thuật số bao gồm tiền mã hóa, tiền ảo, tiền tệ kĩ thuật số ngân hàng trung ương và e-Cash.

Các loại tiền kĩ thuật số thể hiện các đặc tính tương tự như các loại tiền khác, nhưng không có hình thức vật chất của tiền giấy và tiền xu. Không có dạng vật lý, chúng cho phép thực hiện các giao dịch gần như tức thời. Thường không do cơ quan chính phủ phát hành, tiền ảo không được coi là tiền giấy hợp pháp và chúng cho phép chuyển quyền sở hữu qua biên giới chính phủ.

Những loại tiền tệ này có thể được sử dụng để mua hàng hóa và dịch vụ vật chất, nhưng cũng có thể bị hạn chế đối với một số cộng đồng nhất định, chẳng hạn như để sử dụng trong trò chơi trực tuyến. Một loại tiền kĩ thuật số thường được giao dịch cho một loại tiền kỹ thuật số khác bằng cách sử dụng các chiến lược và kỹ thuật kinh doanh chênh lệch giá.

Tiền kĩ thuật số có thể được tập trung hóa, nơi có điểm kiểm soát trung tâm đối với nguồn cung tiền hoặc phi tập trung, nơi quyền kiểm soát nguồn cung tiền có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau.

Tiền kĩ thuật số của Ngân hàng Trung ương

Cá voi thao túng thị trường như thế nào? | ThuanCapital Analytics

Tiền điện tử của ngân hàng trung ương (Central Bank Digital Currency – CBDC) là hình thức kỹ thuật số của tiền định danh (một loại tiền được thiết lập dưới dạng tiền theo quy định của Chính phủ, cơ quan tiền tệ hoặc luật pháp).

Tiền điện tử của ngân hàng trung ương khác với tiền ảo và tiền mã hóa, những loại tiền mà không được Nhà nước phát hành và thiếu trạng thái đấu thầu hợp pháp do Chính phủ tuyên bố.

Tiền kĩ thuật số của NHTW (central bank digital currency – CBDC) là tiền kĩ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành có đơn vị tài khoản quốc gia và thể hiện nghĩa vụ nợ của NHTW. Có hai loại tiền CBDC hiện đang được phổ biến trên thế giới: CBDC bán lẻ và CBDC bán buôn.

CBDC “bán lẻ” phục vụ cho người dùng cuối (như hộ gia đình và doanh nghiệp) cho các mục đích thanh toán hàng ngày, thay thế cho các hình thức tiền xu và tiền giấy. CBDC khác với các dạng tiền chuyển khoản, ví điện tử, thẻ thanh toán vì CBDC là nghĩa vụ nợ trực tiếp của NHTW, còn các dạng thức khác là nghĩa vụ nợ của các tổ chức tài chính trung gian. Các dự án triển khai CBDC dạng bán lẻ thường sẽ nhắm đến mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân và doanh nghiệp, giúp cải thiện tài chính vi mô và nâng cao năng suất lao động.

CBDC “bán buôn” được sử dụng chủ yếu trong thị trường liên ngân hàng. Được thiết kế để sử dụng giữa NHTW và các NHTM nhằm thanh toán bù trừ những khoản tiền lớn. Dạng CBDC này giống với tiền dự trữ và tài khoản thanh toán tại các NHTW hiện nay. Đồng CBDC “bán buôn” này còn được sử dụng trong hệ thống tài chính hiện đại, nơi mà các token với thuật toán tự động xử lý các hợp đồng thông minh để soát xét vị thế tài chính của các định chế tài chính và NHTW.

TẠI SAO NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG SẼ PHÁT HÀNH TIỀN KĨ THUẬT SỐ?

Why cryptocurrency advocates think the Twitter hack could help Bitcoin. - TECHTELEGRAPHTiền kĩ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) không phải là một loại tiền mới. Loại tiền này đã tồn tại trong vài thập niên qua, hình thức phổ biến nhất của CBDC là số dư (thường được gọi là ‘dự trữ) được nắm giữ bởi các ngân hàng thương mại (NHTM) và một số tổ chức tài chính khác tại ngân hàng trung ương (NHTW) để thực hiện các thanh toán trong hệ thống thanh toán theo thời gian thực (RTGS) và ở Việt Nam là hệ thống thanh
toán điện tử liên ngân hàng (IBPS). Sự phát triển gần đây của các loại tiền mật mã đã dấy lên những tranh luận về việc liệu NHTW có nên phát hành tiền kỹ thuật số cho mình hay không. Bordo và Levin (2017) cho rằng CBDC có thể chuyển đổi tất cả các khía cạnh của
việc trao đổi tiền tệ, vì CBDC có thể đóng vai trò là phương tiện trao đổi không tốn kém,  phương tiện lưu trữ giá trị và ổn định, tất cả chức năng này đều có lợi cho hộ gia đình và doanh nghiệp (Moghadam 2018, Berentsen và Schar 2018). Trong một nghiên cứu về NHTW trong kỷ nguyên số, Prasad (2018) cho rằng các NHTW sẽ phải đối mặt với những thách thức về kỹ thuật và vận hành đối với các nhiệm vụ của chính sách tiền tệ cốt lõi của họ hoặc/hay ít nhất thì các NHTW sẽ cần phải thích ứng với các sự phát triển của công nghệ tài chính. Có sáu lý do chính giải thích cho việc các NHTW cần phát hành CBDC:

(1) Đảm bảo đủ tiền của NHTW cho công chúng;

(2) Giảm chi phí in ấn và quản lý tiền mặt và ngăn chặn các phạm pháp;

(3) Thúc đẩy tài chính toàn diện;

(4) Gia tăng hiệu lực của chính sách tiền tệ;

(5) Gia tăng hiệu quả và ổn định tài chính;

(6) Thúc đẩy tính cạnh tranh của hệ thống thanh toán

(7) Thúc đẩy sự phát triển công nghệ.

Tiền kĩ thuật số của ngân hàng trung ương sẽ làm thay đổi cục diện tài chính và thanh toán quốc tế? 

All about Libra

Tiền kĩ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) đang là thực tế. Ngân hàng Trung ương Bahamas đã tạo sự khác biệt khi tung ra CBDC đầu tiên trên thế giới, Sand Dollar, vào tháng 10/2020. Trung Quốc có lẽ là nước tiên phong nhất trong việc chuẩn bị cho ứng dụng bán lẻ của CBDC, đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số.

Trong 5 tháng thử nghiệm, từ tháng 4 – 8/2020, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã nạp 1,6 triệu đô la (10 triệu Nhân dân tệ) vào 113.300 ví tiền điện tử cá nhân và 8.859 ví tiền điện tử công ty cho người dân và doanh nghiệp ở Thâm Quyến, Tô Châu và Hùng An. Các ví này đã xử lý tổng cộng 162 triệu đô la (1,1 tỷ Nhân dân tệ) thông qua 3,1 triệu giao dịch. Ngoài ra, Ngân hàng trung ương nước này đã tặng  6,2 triệu đô la (40 triệu Nhân dân tệ) bao lì xì tiền kỹ thuật số trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vào tháng 2/2021. Ngân hàng trung ương Trung Quốc cũng có kế hoạch thử nghiệm đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số tại Thế vận hội Olympic mùa đông Bắc Kinh 2022 để các vận động viên và du khách nước ngoài có cơ hội sử dụng.

Trong một cuộc khảo sát với 46 ngân hàng trung ương, BIS nhận thấy tùy chọn liên kết các CBDC với nhau dường như đang thu hút được sự chú ý. Mặc dù phát hiện mới chỉ mang tính sơ bộ với đa số người được hỏi chưa quyết định, nhưng đã cho thấy có sự công nhận, ít nhất là trong số những người được quyết định, rằng tương lai của hệ thống tài chính toàn cầu phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi và chuyển đổi liền mạch giữa các đồng tiền điện tử quốc gia và sự sẵn sàng khám phá những giải pháp mới để khắc phục những bất cập của cách tiếp cận hiện tại.

Lợi ích và tác động của tiền kĩ thuật số

Tiền điện tử hiện đang được Chính phủ và các ngân hàng trung ương nghiên cứu và thử nghiệm để nhận ra nhiều ý nghĩa tích cực mà nó đóng góp cho sự bao gồm tài chính, tăng trưởng kinh tế, đổi mới công nghệ và tăng hiệu quả giao dịch.

Dưới đây là danh sách các lợi thế tiềm năng:

  • Hiệu quả về công nghệ:
    • Thay vì dựa vào các ngân hàng trung gian và thanh toán bù trừ, thì hệ thống sẽ hỗ trợ cho việc chuyển tiền và thanh toán phức tạp trở nên hiệu quả hơn đồng thời sẽ giúp giảm bớt số lượng giao dịch bị bỏ qua.
    • Bên cạnh đó,việc này cũng cho phép việc thực hiện các giao dịch xuyên biên giới như chuyển tiền trở nên nhanh hơn và rẻ hơn.
  • Thúc đẩy tài chính: cho phép mọi người dân có thể mở tài khoản trực tiếp tại ngân hàng miễn phí hoặc với chi phí thấp và tài khoản tiền chắc chắn sẽ an toàn hơn bởi sự đảm bảo của ngân hàng trung ương.
  • Công cụ giám sát: việc phát hành tiền điện tử của ngân hàng trung ương chính là một giải pháp khả thi để theo kịp và kiểm soát tốc độ số hóa nhanh của nền kinh tế hiện nay. Mặt khác, tin điện tử  cũng có thể cung cấp cho chính phủ một công cụ bổ sung để giám sát.
  • Ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp: Tiền điện tử của ngân hàng trung ương sẽ giúp ngân hàng trung ương có thể theo dõi vị trí chính xác của mọi đơn vị tiền tệ (giả sử dạng cơ sở dữ liệu tập trung hơn có thể xảy ra); theo dõi có thể được mở rộng thành tiền mặt bằng cách yêu cầu số seri tiền giấy được sử dụng trong mỗi giao dịch phải được báo cáo cho ngân hàng trung ương. Theo dõi này có một vài lợi thế lớn như:
    • Giúp phát hiện tội phạm dễ dàng hơn (bằng cách quan sát hệ thống tài chính), và có thể giúp chấm dứt hoạt động này. Nếu trường hợp phạm tội xảy ra, ngân hàng có thể dễ dàng theo dõi một cách chính xác và hỗ trợ cho việc hoàn tiền lại cho nạn nhân.
    • Việc sử dụng rộng rãi tiền điện tử của ngân hàng trung ương và sự lỗi thời của tiền giấy sẽ làm cho việc tránh thuế, trốn thuế, rửa tiền và các hoạt động phi pháp khác được thực hiện một cách khó khăn hơn nhiều.
  • Bảo vệ tiền như một tiện ích công cộng: các loại tiền điện tử do các ngân hàng trung ương phát hành sẽ cung cấp một giải pháp thay thế hiện đại cho tiền mặt vật chất – hiện đang lỗi thời hoặc có nguy cơ bị bãi bỏ.
  • An toàn của hệ thống thanh toán: Công cụ thanh toán điện tử có thể tương tác an toàn và tiêu chuẩn do ngân hàng trung ương phát hành và quản lý và được sử dụng làm công cụ thanh toán điện tử quốc gia giúp tăng niềm tin vào hệ thống tiền được kiểm soát tư nhân và tăng niềm tin vào toàn bộ hệ thống thanh toán quốc gia. Đồng thời thúc đẩy cạnh tranh trong các hệ thống thanh toán.
  • Bảo toàn thu nhập chủ quyền: việc phát hành tiền điện tử công cộng sẽ tránh được việc giảm thu nhập có chủ quyền đối với Chính phủ trong trường hợp mất tiền mặt thực tế.
  • Cạnh tranh ngân hàng: việc cung cấp tài khoản ngân hàng miễn phí tại ngân hàng trung ương mang lại sự an toàn hoàn toàn cho tiền gửi có thể tăng cường cạnh tranh giữa các ngân hàng để thu hút tiền gửi ngân hàng, ví dụ như bằng cách cung cấp tiền gửi một lần nữa.
  • Truyền tải chính sách tiền tệ: việc phát hành tiền cơ sở ngân hàng trung ương thông qua chuyển tiền ra công chúng có thể tạo thành một kênh mới để truyền chính sách tiền tệ (tức là tiền trực thăng), cho phép kiểm soát trực tiếp hơn cung tiền hơn các công cụ gián tiếp như nới lỏng định lượng và lãi suất, và có thể dẫn đường tới một hệ thống ngân hàng dự trữ đầy đủ.
  • Thanh toán bán lẻ hiệu quả: Tăng cường khả năng phục hồi, tính sẵn sàng và khả năng cạnh tranh của thanh toán bán lẻ.
  • An toàn tài chính: tiền điện tử của ngân hàng trung ương sẽ hạn chế thực hành ngân hàng dự trữ phân đoạn và có khả năng đưa ra các chương trình bảo lãnh tiền gửi ít cần thiết hơn.

Tiền kĩ thuật số ngân hàng trung ương có thay thế tiền thật?

Câu hỏi đặt ra là, liệu CBDC có đe dọa sự tồn tại của tiền thật?

Ảnh hưởng lớn nhất của sự ra đời CBDC là nó sẽ tác động mạnh hệ thống ngân hàng thương mại, vốn đóng vai trò như trung gian thanh toán giữa các chủ thể trong nền kinh tế. Thậm chí, CBDC có thể làm cho các ngân hàng thương mại trở nên vô dụng, bởi CBDC cho phép người tiêu dùng trực tiếp thanh toán qua ngân hàng trung ương, cho phép các cá nhân và nhà bán buôn bỏ tiền vào hệ thống CBDC, thay vì hệ thống các ngân hàng thương mại truyền thống.

Như vậy, các ngân hàng thương mại sẽ mất cơ hội tiếp cận một nguồn vốn giá rẻ có nguồn gốc từ tiền gửi thanh toán của cá nhân và tổ chức, dẫn đến dư nợ cho vay trong nền kinh tế sụt giảm và các hoạt động kinh tế tư nhân trở nên trầm lắng hơn, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Bằng cách ngăn cách hai khu vực kinh tế dùng tiền thật và CBDC, ngân hàng trung ương có một công cụ điều tiết chính sách tiền tệ mới rất hữu hiệu. Thay vì phải dùng nghiệp vụ thị trường mở và tỷ lệ dự trữ bắt buộc để điều tiết lượng tiền bơm vào nền kinh tế như truyền thống, nay với CBDC, ngân hàng trung ương chỉ cần điều tiết lượng phát hành CBDC là có thể gây ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế thực. Hành động điều tiết CBDC của ngân hàng trung ương khi đó cũng sẽ là một chỉ số cho thấy đường hướng chính sách của ngân hàng trung ương mong muốn đối với nền kinh tế.

Sự ra đời của CBDC có làm cho các đồng tiền điện tử số tư nhân phát hành diệt vong không? Rất có thể, câu trả lời là không, bởi CBDC chỉ có thể đáp ứng một số mục đích, chứ không phải là tất cả. Chẳng hạn, với mục đích riêng tư, nặc danh, CBDC sẽ không đáp ứng được như các đồng tiền điện tử số tư nhân như Bitcoin.

Trong khi đó, bản thân các ngân hàng thương mại cũng có thể phản ứng lại sự lấn lướt, cũng như sự lựa chọn mang tính phân biệt người dùng của CBDC (chỉ cho phép các nhà bán buôn tiếp cận hệ thống CBDC…) bằng cách phát hành tiền số ổn định stablecoin gắn giá trị với CBDC. Việc này cho phép nhà bán lẻ và người tiêu dùng tiếp cận một cách gián tiếp với CBDC. Lúc đó, trong nền kinh tế sẽ tồn tại cùng lúc nhiều loại tiền, gồm CBDC, stablecoint, tiền thật truyền thống, tiền số tư nhân và thậm chí cả CBDC do ngân hàng trung ương nước ngoài phát hành.

Tiền kĩ thuật số: Rủi ro và giải pháp phòng ngừa

Thời gian vừa qua, xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt cũng gia tăng nhanh chóng. (Ảnh minh họa: Internet)

Khó khăn, rào cản trong quản lý tiền kĩ thuật số

Hiện nay, với tốc độ phát triển không ngừng và ngày càng phổ biến của tiền điện tử, các quốc gia trên thế giới vẫn đang “đau đầu” nghiên cứu để tìm ra phương án quản lý đối với loại tiền này một cách hiệu quả. Việc quản lý đối với tiền mã hóa, tài sản mã hóa đang gặp nhiều khó khăn vì những rủi ro mà đồng tiền này đem lại bao gồm:

Thứ nhất, xuất phát từ đặc tính bảo mật và ẩn danh, các giao dịch trao đổi tiền mã hóa sẽ không thể xác định được các bên tham gia mà chỉ biết về sự tồn tại của các giao dịch đó trên mạng internet. Do đó, tiền mã hóa có thể trở thành phương tiện giao dịch cho các hoạt động rửa tiền, lừa đảo, trốn thuế, mua bán hàng cấm…

Thứ hai, vì các đồng tiền mã hóa dựa trên công nghệ Blockchain ở dạng sổ cái phân tán, nên các giao dịch mua bán tiền mã hóa được diễn ra ở phạm vi toàn cầu. Vì tính chất công nghệ của loại tài sản này nên hiện nay việc quản lý các sàn giao dịch, các chủ thể là điều không thể vì không thể xác định được vị trí địa lý của các bên nên khó có thể xác định hệ thống pháp luật áp dụng đối với các giao dịch này. Chính vì lẽ đó, nếu như có hành vi lừa đảo đối với những cá nhân muốn tìm kiếm cơ hội đầu tư với loại tài sản này, cá nhân đó cũng sẽ khó có thể nhờ cậy tới pháp luật và cơ quan nhà nước để bảo vệ quyền lợi của mình. Do vậy, những người sở hữu đồng tiền này sẽ tự chịu những rủi ro khi tham gia giao dịch. Hiện nay chúng ta đã thấy các trường hợp nhà đầu tư bị lừa đảo khi mua tiền mã hóa. Họ có thể bị lừa thông qua sàn giao dịch giả, ví tiền ảo giả hay bị lừa đảo thông qua ICO khi các doanh nghiệp lập dự án giả kêu gọi mua Token với giá thấp để thu hút vốn đầu tư nhưng sau đó hủy dự án…

Thứ ba, chính vì không có cơ quan giám sát, không có cơ quan trung gian, không có hệ thống pháp luật quy định cụ thể, giá của những đồng tiền kỹ thuật số sẽ biến động không ngừng. Điển hình là giá trị của đồng Bitcoin, đồng tiền mã hóa phổ biến nhất hiện nay, vào giai đoạn năm 2009 khi mới ra đời, đồng Bitcoin có giá trị chưa tới 1 USD. Đến cuối năm 2017 thế giới chứng kiến đồng giá đồng Bitcoin tăng vọt lên 20.000 USD và sau đó giảm xuống gần 3.000 USD trong năm tiếp theo. Đến năm 2021, cùng với sự đi lên của thị trường, đồng Bitcoin giai đoạn này đã lập kỷ lục khi có thời điểm lên tới gần 65.000 USD. Từ diễn biến giá của đồng Bitcoin, chúng ta nhận thấy mức độ dao động của các đồng tiền mã hóa là vô cùng lớn, vì thế cũng khó để có thể sử dụng đồng Bitcoin hay các đồng tiền mã hóa thay thế cho tiền pháp định.

Giải pháp nào cho việc quản lý tiền kĩ thuật số

Dù tiền mã hóa đã có một chặng đường phát triển từ năm 2009 nhưng đến nay các quốc gia vẫn đang trong quá trình nghiên cứu để hoàn thiện quy định pháp luật về vấn đề này. Hiện nay vẫn có những ý kiến trái chiều về việc quản lý tiền mã hóa như: nên cấm giao dịch và sử dụng loại tài sản này vì những rủi ro mà nó có thể đem lại, hoặc chúng ta nên có khung pháp lý để bảo vệ quyền lợi của các tổ chức, cá nhân khi khai thác và sử dụng tiền mã hóa. Với Quyết định 1255/QĐ-TTg ngày 21/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý các loại tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo và Báo cáo số 70/BC-BTP ngày 1/4/2020 của Bộ Tư pháp đề xuất Chính phủ một số định hướng để xây dựng, hoàn thiện chính sách và khung pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ được phát triển trên nền tảng công nghệ Blockchain, trong đó có tài sản ảo, thường có các tên gọi như tiền ảo, tiền kĩ thuật số hay tiền mã hóa thì chúng ta có cơ sở tin rằng Việt Nam sẽ sớm có văn bản pháp luật quy định cụ thể về vấn đề này. Để có thể quản lý được việc khai thác và sử dụng tiền mã hóa, Nhà nước cần phải xây dựng được một khung pháp lý toàn diện, phù hợp với sự phát triển của khoa học và công nghệ, bảo vệ được lợi ích các nhà đầu tư. Để bảo đảm được điều đó, các nhà làm luật cần lưu ý những nội dung như:

Thứ nhất, pháp luật cần đưa ra quy định rõ ràng về bản chất pháp lý của tiền mã hóa và xác định tiền mã hóa như một loại tài sản. Như đã phân tích ở trên, hiện nay tiền kĩ thuật số có nhiều loại và có thể được sử dụng với nhiều chức năng. Vậy những loại tiền nào được xác định như một loại tiền tệ hay phương tiện thanh toán, đồng nào sẽ được coi như là một loại hàng hóa để giao dịch, và đồng nào sẽ được xác định là chứng khoán.

Thứ hai, khi đã xác định được bản chất pháp lý của các loại tiền kĩ thuật số, cần có những quy định trong việc giao dịch, sử dụng hay khai thác các loại tiền này. Với những loại tiền kĩ thuật số có thể sử dụng như một loại tiền tệ, cần có quy định rõ là những giao dịch như thế nào sẽ được sử dụng để trao đổi. Trước đây, cũng có ý kiến cho rằng Việt Nam có thể thí điểm cho một số trường đại học nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ như Trường Đại học FPT, Trường Bách khoa Hà Nội cho phép học viên trả học phí bằng tiền điện tử. Tuy nhiên việc có thể sử dụng loại nào, theo tỉ giá được xác định tại thời điểm nào, căn cứ ở đâu cũng là thách thức vì giá trị của đồng tiền kĩ thuật số không ổn định và có thể dao động mạnh trong thời gian ngắn. Với những giao dịch mà các bên có thể sử dụng tiền mã hóa để mua bán lẫn nhau hoặc sử dụng tiền pháp định để mua bán tiền kĩ thuật số , chúng ta cần có những quy định về điều kiện hoạt động của các sàn giao dịch hoặc chợ điện tử mua bán tiền điện tử tại Việt Nam để hạn chế rủi ro cho người mua và người bán. Với các đồng tiền điện tử trong chứng khoán thì các hoạt động ICO, giao dịch, mua bán các loại tiền này có thể áp dụng các quy định của luật chứng khoán hoặc xây dựng quy định pháp luật dựa trên pháp luật chứng khoán hiện hành.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *